در محرم 1398 برابر با آذر 1356 در « كانون توحيد » تهران و در جمعى كه اغلب دانشجو بوده‌اند ايراد شده و پس از شهادت استاد تنظيم و منتشر شده است . اين سخنرانيها در زمانى نزديك به آغاز نهضت اسلامى و در حالى ايراد شده كه استاد مطهرى ممنوع المنبر بوده‌اند ، و سرانجام نيز توسط پليس شاه تعطيل و موجب بازداشت ايشان گرديد ؛ و البته انتخاب موضوع « شناخت » توسط استاد بىجهت نبوده است ؛ در آن زمان تبليغات ماركسيستى باعث شده بود كه عده‌اى از جوانان مسلمان گرايشات ماركسيستى پيدا كنند و برخى يك مكتب التقاطى پديد آورده بودند كه هم از اسلام داشت و هم از ماركسيسم ؛ باطن و هستهء آن ماركسيسم بود و ظاهر و پوستهء آن اسلام ؛ و مسألهء شناخت از اولين مسائلى بود كه به آن مىپرداختند و احياناً دربارهء آن كتاب منتشر مىكردند . از قضا اين سخنرانيهاى استاد شهيد تأثير زيادى بر آن جوّ مسموم داشت و نوارهاى آن دست به دست مىگشت و تا حد زيادى تبليغات مذكور را خنثى نمود . بخش سوم ( نقدى بر ماركسيسم ) فراهم آمده از حدود چهل و پنج جلسه بحث دربارهء فلسفهء ماركسيسم است كه در سالهاى 1355 و 1356 هجرى شمسى در شهر مقدس قم و در يك جمع خصوصى از طلاب ايراد شده است . اين بحثها شامل دو قسمت است : قسمت اول ، سيرى است در فلسفهء ماركسيسم كه بر اساس كتاب ماركس و ماركسيسم ( نوشتهء آندره پىيتر ، ترجمهء شجاع الدين ضيائيان ، از انتشارات دانشگاه تهران ) انجام شده است . در اين قسمت نقد و بررسى فلسفهء ماركسيسم مورد نظر نبوده بلكه تنها آشنا شدن با ديدگاههاى فلسفهء ماركسيسم مورد توجه بوده است ؛ با اين حال گاهى نيز به نقد و بررسى اجمالى نظريات ماركسيسم پرداخته شده است . در اين قسمت ، سير بحث مطابق فصل بندى كتاب ماركس و ماركسيسم پيش رفته است و البته همهء بخشهاى فصول كتاب مذكور مورد بررسى قرار نگرفته ، بلكه بخشهايى انتخاب شده است . اين قسمت تا صفحه 670 را شامل مىشود . قسمت دوم مشتمل بر نقد و بررسى مسائل گوناگون ماركسيسم و بيان اختلاف نظرهاى اسلام و ماركسيسم دربارهء اين مسائل است . بخش « نقدى بر ماركسيسم » تنظيم شدهء تقريرات يكى از حاضرين در آن جلسات مىباشد ، لذا در برخى موارد ممكن است عين كلام استاد نباشد و احياناً در موارد نادر نارسا باشد ، كه اين كمبود ناشى از فقدان نوارهاى اين درسهاست . با اين حال كتاب نقدى بر ماركسيسم داراى نكات بديع فراوان و حاكى از دقت نظر و نكته‌سنجى استاد شهيد در مسائل فلسفى است و مىتوان آن را نوعى فلسفهء تطبيقى دانست و شايد كيفيت نامناسب چاپهاى قبلى اين كتاب ، مانع از ظهور اين خصوصيت بوده است . از جناب آقاى محمد كوكب كه مسؤوليت تصحيح چاپى و نظارت بر انجام كار